Succestrainer Pep Guardiola staat garant voor hoofdprijzen, voor voetbal dat nooit saai wordt, voor hypnotiserend spel dat je op het puntje van je stoel houdt. En met ingang van dit seizoen heeft hij de vrije hand in wat misschien wel zijn meest uitdagende project tot nu toe is: de uitvinders van de sport met andere ogen naar voetbal laten kijken. Tegelijkertijd wordt er soms ook met gefronste wenkbrauwen naar de coach gekeken; de Catalaan staat immers bekend als een geobsedeerde man die op een maniakale manier naar het spel kijkt. Een perfectionist die continu het uiterste van zijn spelers en zichzelf verlangt. Nog meer balbezit, nog beter rondspelen, nog sneller scoren. De oefenmeester is een bezeten voetbal architect die zichzelf en zijn elftal geen moment rust gunt. Vooral bij zijn laatste werkgever, Bayern München, viel zijn obsessie regelmaat in het verkeerde keelgat. Verdeeldheid binnen de spelersgroep en onderlinge conflicten waren het gevolg, want Guardiola zou immers knettergek zijn. Uiteindelijk zou hij in zijn drie seizoenen in Duitse dienst zeven prijzen pakken, waarin hij ongeëvenaarde resultaten behaalde. De gemiddelde genie is nu eenmaal gek zullen anderen zeggen.
Voorbereiding op het meesterschap: op les bij ‘El Loco’
De Argentijnse trainer Marco Bielsa zei ooit ‘als voetballers vervangen zouden worden door robots, zou ik altijd winnen’. Het is een citaat dat zowel de grandeur als de tekortkomingen van de voetbal goeroe laat zien. Uren aaneengesloten bekijkt Bielsa beelden van voetbalwedstrijden – zo neemt hij ooit 1800 videobanden met beeldmateriaal mee naar het WK 2002. Zijn extreem aanvallende aanpak maakt van gemiddelde elftallen levensgevaarlijke voetbalmachines. Hij eist het maximale van zijn voetballers en hij houdt ten koste van alles vast aan zijn visie. Het resulteert in geschillen met spelers, clubbestuurders en zelfs bouwvakkers. Ooit wees hij Internazionale de deur, omdat ze hem in Milaan toch niet zouden begrijpen. Gekscherend wordt de trainer ook wel ‘El Loco’ genoemd. Maar toch zijn er velen die zijn voetbalvisie helemaal zo gek nog niet vinden. Een van hen is Pep Guardiola. In 2006, ter voorbereiding op het hoofdtrainerschap, gaat hij op pelgrimstocht naar Argentinië. Op bezoek bij Bielsa, de man die op dat moment kluizenaar is geworden. Elf uur lang spreken ze aaneengesloten over voetbal. De goeroe in gesprek met de leergierige pupil, die van plan is om de voetballerij voorgoed te veranderen. Guardiola’s tiki taka-spel is volledig gebaseerd op Bielsa’s extreem aanvallende filosofie, uitgaand van balbezit, creativiteit en aanvalsdrang. Daar, op dat moment, zou Guardiola uitgroeien tot meest succesvolle adept van Bielsa.
De droomstart bij Barcelona
‘Ook als jullie vandaag verliezen, zullen jullie het beste elftal op aarde blijven. Maar als jullie winnen, zullen jullie eeuwig zijn.’ Guardiola zegt het in december 2009 tegen zijn spelers, vlak voordat de wedstrijd begint. Barcelona bevindt zich op dat moment in Abu Dhabi en neemt het op tegen Estudiantes de la Plata. Om de wereldbeker voor clubteams. Geen belangrijke prijs? Barcelona had zichzelf nog nooit tot beste van de wereld gekroond. De wereldbeker is daarom wél belangrijk, enorm belangrijk zelfs. Het is voor Guardiola slechts het eerste jaar dat hij actief als trainer, iets langer dan een jaar nadat hij in de leer ging bij Marco Bielsa. Nooit eerder was een club erin geslaagd alle zes prijzen in één seizoen te winnen. Intens zijn de tranen van de coach dan ook na afloop, het zijn pas zijn eerste blijk van emotie na ruim anderhalf seizoen aan de top. De tranen lopen over zijn warmen, zijn schouders schudden. Zijn werk is nu dan eindelijk af, een volledig meesterwerk, voltooid in 15 maanden. Het kwam niet vanuit het niets aanzetten, zo zegt de trainer zelf altijd. Johan Cruijff verzorgde de basis, Frank Rijkaard perfectioneerde deze. Maar Pep gaf er een nieuwe draai aan, een volledig vernieuwde invulling, waarbij de romantische voetbaltheorie van Johan Cruijff werd omgebogen naar een hypermoderne variant. In vijf seizoenen pakte de trainer uiteindelijk 17 prijzen in Catalaanse dient, maar al binnen één seizoen overtrof hij al zijn leermeesters.
De dominantie van Bayern München
Douglas Costa schiet de bal binnen, na een zenuwslopende strafschoppenserie. Het is eind mei 2016 en Guardiola is bezig aan zijn laatste kunststukje bij Bayern München. Aartsrivaal Borussia Dortmund wordt verslagen, nadat de wedstrijd zelf in 90 minuten onbeslist was gebleven. Na die laatste penalty wordt de trainer opnieuw overmand door emoties, net als zeven jaar eerder in Abu Dhabi. Met glazige ogen feliciteert hij zijn elftal. De wijze waarop de prijs wordt behaald is misschien niet volledig in de stijl van Guardiola, maar de prijs is opnieuw een tastbare bekroning van de ongekende succesperiode van Bayern onder zijn beleid. Het is na drie jaar en zeven prijzen plezierig afzwaaien. Hoewel de ultieme kroon op zijn werk, in de vorm van de Champions League, in Duitsland uitblijft, gaat Guardiola ook de geschiedenisboeken in als de meest succesvolle trainer ooit van de Bundesliga. In de felbegeerde Champions League moet Bayern in de halve finale nog zijn meerdere erkennen aan het Spaanse Atlético Madrid. Maar dat de Catalaan het tijdens zijn drie seizoen in Duitse dienst uitzonderlijk heeft gedaan, kan niemand omheen. Geen enkele coach won zo eenvoudig zijn wedstrijden. Met een winstpercentage van 80,3% is Pep Guardiola met afstand de beste trainer in de historie van de Bundesliga. Van alle coaches die tenminste tien wedstrijden aan het roer waren, komt geen enkele ook maar in de buurt van dat percentage. Het waren Guardiola’s voorgangers Karl-Heinz Rummenigge en Louis van Gaal, die tijdens hun bewind van Bayern al één van de grootste clubs op aarde maakten. Maar het is opnieuw Guardiola die hen op indrukwekkende wijze wist te overtreffen.
De grootste uitdaging in zijn loopbaan
Zeven wedstrijden, zes keer winst. Manchester City maakt indruk. Guardiola is inmiddels actief als trainer in de Premier League en heeft alle reden voor euforie, ondanks dat de competitie pas is begonnen. Zijn eerste zeven officiële duels in Engelse dienst resulteerden in bijna evenveel zeges. Guardiola is naar de Premier League gekomen om zichzelf te testen. De oefenmeester is bezig aan de misschien wel grootste uitdaging uit zijn trainerscarrière, maar begint vol vertrouwen aan de test. Waar hij in de Spaanse Primera División en de Duitse Bundesliga met zijn ploegen wist te domineren, is dat gezien het competitieve karakter van de competitie een stuk lastiger in Engeland. Wel heeft hij bij zijn presentatie meteen laten blijken wat zijn ambitie is bij City. De coach wil het publiek vermaken, jeugdspelers inpassen en spelers beter maken. Daarbij zal Guardiola hoe dan ook trouw blijven aan zijn filosofie, de visie die hij inmiddels 10 jaar geleden eerder opdeed in Argentinië. Als de tegenstander de bal heeft, moet deze zo snel mogelijk worden teruggewonnen. Vervolgens moeten er zoveel mogelijk kansen worden gecreëerd, met zo aanvallend mogelijk spel en zoveel mogelijk balbezit. Net als in Spanje, net als in Duitsland. Speler Fabian Delph vertelde onlangs dat hij in 3 weken meer had geleerd dan in de rest van zijn loopbaan. Hij geeft daarbij aan dat Guardiola’s filosofie van een buitengewoon niveau is en de intensiteit van de trainingen beangstigend is. De middenvelder zei dit niet om zijn nieuwe coach een plezier te doen; hij was zelf ook verbaasd, dat kon je horen aan zijn intonatie. Zonder het zelf überhaupt te beseffen schetste hij in een paar zinnetjes meer dan hij waarschijnlijk had bedoeld. De gemiddelde genie is gek, niet één van de twee.